نکات طلایی روف گاردن – هزینه ها – طراحی – اجرا

روف گاردن Roof Garden چیست؟

روف گاردن Roof garden یا فضای سبز روی پشت بام در کل به مکانی گفته میشود که فضای سبز بر روی سقف (چه پشت بام، چه حیاط و …) اجرا شده باشد و بستر کشت گیاه، در ارتفاعی بالاتر از سطح خاک زمین بر روی بستر مصنوعی شکل گرفته باشد؛ مانند کف لابی ساختمان که سقف پارکینگ را تشکیل میدهد، یا کف حیاطی که بر روی پارکینگ شکل گرفته و امکان کاشت گیاه بر روی خاک طبیعی زمین محیا نباشد.

روف گاردن میتواند از قراردادن چند گلدان روی پشت بام آغاز و به اجرای باغ و فضاهای سبزی همچون پارک ختم گردد. انتخاب نوع طراحی روف گاردن بستگی به عوامل مختلفی همچون، سازه ساختمان، کاربری، ویژگی های اقلیمی و حتی سلیقه شما دارد!

تکنولوژی مدرنی که امروزه بر پایه سقف سبز نهاده شده است و بر روی پشت بام ها و تراس ها اجرا می شود، با نام روف گاردن معروف است و به معنای بام باغ یا همان باغ در بام می باشد. روف گاردن در واقع خلق فضای سبز بر روی پشت بام است، تا از این طریق طبیعت را در زندگی شهری دخیل کرده و از آن استفاده کنند. بنابراین به هر نوع فضای سبزی که بر روی بام ساخته شود، روف گاردن گفته می شود و شامل مجموعه ای از گیاهان سبز، آبنما، آلاچیق، مبلمان باغی، سایبان، محصولات کشاورزی و سایر امکانات دیگر با توجه به مساحت موجود می باشد.

روف گاردن فضاهای سبزی هستند که در سطوح بالای ساختمان های مسکونی ، صنعتی و تجاری که برای تفریح ، فضای بازی، سایه و پناهگاه ، تولید غذا ، کنترل دما، بهبود معماری و ایجاد محیط مناسب زندگی برای پرندگان و یا به سادگی به عنوان یک منطقه سبز طراحی شده است.چنین باغ‌هایی در مقیاس بزرگ می‌توانند بر آب و هوا و محیط زیست منطقه تاثیر گذاشته و آن را بهبود بخشند.

انواع روف گاردنroof garden  –  انواع بام سبز

روف گاردن سیستم گسترده Extensive

در این نوع بام سبز، کشت گیاهان با ریشه‌های کم صورت می‌گیرد. بستر کاشت بسیار سطحی و ضخامت خاک حداکثر ۲۰ سانتی متر است. بام سبز گسترده نسبت به دیگر انواع بام سبز بسیار ارزان قیمت‌تر است و چمن و گیاهانی با پوشش سطحی و کم ارتفاع در آن کاشته می‌شود.

ﺑﺮای ﺳﻴﺴﺘﻢ ﮔﺴﺘﺮده از واژه Green Roof ﻳﺎ روف گاردن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد. اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﻘﻄﻊ ﻛﻢ ارﺗﻔﺎع ﻳﺎ اﺟﺮا ﺑﺎ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻛﻢ ﻧﻴﺰ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد. اﻳﻦ ﻧﻮع روف گاردن ﻓﻘﻂ ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﻳﺎ دو ﻧﻮع ﮔﻴﺎه و ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺎﺷﺖ ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﻣﻌﻤﻮﻻ اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺮای زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺎر وزن ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد. ﺑﻪ ﻃﻮر اﺧﺺ، ﻓﻘﻂ ﭘﺮﺳﻨﻞ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺑﺎم دﺳﺘﺮﺳﻲ دارﻧﺪ.

اﻳﻦ ﻧﻮع ﺑﺎم ﻣﺜﻞ ﭼﻤﻨﻬﺎی ﻧﺮوژی، ﺑﺮ روی ﺑﺎﻣﻬﺎی ﻣﺴﻄﺢ و ﺷﻴﺐ دار اﺣﺪاث ﻣﻲ ﺷﻮد. در اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﻌﻤﻮﻻ از ﮔﻴﺎﻫﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻋﻤﻖ رﻳﺸﻪ ۴۰ ﺗﺎ ۱۰۰ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ. ﺣﺪود ﺑﺎر ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺎم ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺑﻴﻦ ۵۰ ﺗﺎ ۱۰۰ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ در ﺣﺎﻟﺖ اﺷﺒﺎء ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ.

در ﻣﻮرد ﺑﺎم ﻫﺎی ﺷﻴﺐ دار در اﻏﻠﺐ ﻣﻜﺎن ﻫﺎ ۱۰ ﺗﺎ % ۲۰ ﺷﻴﺐ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷـﻮد .در ﺷـﻴﺐ ﺣﺪاﻛﺜﺮ %۳۰ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از زﻫﻮار و اﺑﺰارﻫﺎی ﺿﺪ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ وﺟﻮد دارد. ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺸﺖ ﺳﻄﺤﻲ و ﻛﻢ ﻋﻤﻘﻲ دارد و ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﺑﺎم و ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﺳـﺎﺧﺘﺎر ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎن ﺳـﺒﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﻳﻚ روف گاردن ﮔﺴﺘﺮده ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ در دﺳﺘﺮس ﻋﻤﻮم نبوده و ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺎرﻛﺮدی ﺧﺎص ﻧﻴﺴﺖ.

روف گاردن سیستم متمرکز intensive

همانطور که از نام این باغ پیداست استفاده از خاک با حجم و ارتفاع زیاد در نظر گرفته می‌شود. در این نوع باغ که از موارد قبلی گران قیمت‌تر است و تنها ساختمان‌های بزرگ و معروف از پس هزینه آن بر می‌آیند، انواع درختان، گیاهان زینتی و گل‌ها کاشته می‌شوند. این نوع باغ بر روی پشت بام ساختمان‌های بزرگ گسترده و مسیر‌هایی برای قدم زدن و نیمکت‌هایی برای استراحت در آن جای داده می‌شود.

ﺑﺮای ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ واژه Roof Garden ﻳﺎ  روف گاردن (ﺑﺎغ ﺑﺎم) اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد. اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﻘﻄﻊ ﻋﻤﻴﻖ ﻳﺎ ﺑﺎغ ﺑﺎم ﻧﻴﺰ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎم ﻫﺎی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻋﻤﻖ ﻣﺘﻌﺎرﻓﻲ از ﺧﺎک ﺑﺮای رﺷـﺪ ﮔﻴﺎﻫـﺎن ﺣﺠـﻴﻢ و ﭼﻤـﻦ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ.

اﻳﻦ ﻧﻮع از روف گاردن ﺷﺎﻣﻞ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻳﻚ ﭘﺎرک ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد. ﺑﺮﺧﻲ از روف گاردن ها دارای درﺧﺘﺎن ﺑﺰرگ و آب ﻧﻤﺎﻫﺎﻳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ. اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع، ﺑﻪ وﻳﮋه ﺑﺮای ﺑﺎم ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻧﻴﺰ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﻘﻮﻳﺖ اﺳﺎﺳﻲ ﺳﺎزه دارد. اﻳﻦ ﻧﻮع ﺑﺎﻣﻬﺎ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ آﺑﻴﺎری، ﻛﻮددﻫﻲ و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ.

روف گاردن سیستم ترکیبی synthetic

در طراحی سیستم روف گاردن ترکیبی از روش سیستم روف گاردن متمرکز و گسترده استفاده می شود. این نوع از روف گاردن دارای ظرفیت بیش تری می باشد. در طراحی روف گاردن ترکیبی امکان کاشت چمن و انواع گیاهان بوته ای وجود دارد.

این نوع بام سبز شامل کشت گیاهان با حجم ریشه بیشتر و دارای عمق بستر کاشت بالای ۳۰ سانتی متر تا ۱ متر است.  در این نوع بام سبز کلیه گیاهان بوته‌ای مانند توت فرنگی، هندوانه و گیاهان دارویی مانند پونه و اسطخودوس و همچنین چمن قابل کشت هستند.

نکته قابل توجه در ساخت روف گاردن ترکیبی توجه به میزان وزن ایجاد شده ناشی از کاشت گیاهان در هنگام ساخت سازه می باشد.

روف گاردن ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﺪوﻻر ﻳﺎ ﺟﻌﺒﻪ ﮔﻴﺎه Planter Box

در اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﮔﻴﺎﻫﺎن در ﺟﻌﺒﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺼﻮﺻﻲ(فلاورباکس) ﻛﻪ ﺗﻤﺎم ﻳﺎ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ روف گاردن را ﻣـﻲ ﭘﻮﺷـﺎﻧﺪ، ﻛﺸﺖ و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ. در ﺳﻴﺴﺘﻤﻬﺎی ﻏﻴﺮ ﻣﺪوﻻر ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺎﺷﺖ ﻳﻚ ﻻﻳﻪ ﭘﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮ روی روف گاردن ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ. در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﺪوﻻر اﻳﻦ ﻣﺤﻴﻂ ﻧﺎﭘﻴﻮﺳﺘﻪ اﺳﺖ

مراحل اجرای روف گاردن

مرحله اول زیر سازی روف گاردن:

بعد از محاسبه و اطلاع یافتن از میزان بارگذاری مجاز بر سقف اجراء شده با توجه به محاسبات سازه ای ساختمان، زیرسازی و نحوه شبکه بندی آهنی کف بام را بصورت مربعی و با قوطی ۴ * ۴ مدل می شود. زیرسازی شامل کروم بندی و ایزولاسیون می باشد.

کروم بندی و اجرای شیب به سمت چاه خروج آب جهت هدایت آب باران و برف و نیز آب حاصل از آبیاری گیاهان و چمن موجود در بام انجام می شود. بعد از شیب بندی، ایزولاسیون بام اجراء می گردد. ایزولاسیون می تواند ایزوگام باشد و نیز می تواند ورق های عایق بندی مانند ژئوتکستایل، ژئو ممبران، ژئوکامپوزیت و … باشد. انتخاب جنس ایزولاسیون کف بام بر اساس نوع منطقه و شرایط آب و هوایی صورت می گیرد.

بعد از اجرای شیب بندی و ایزولاسیون نوبت به اجرای شبکه بندی آهنی است. اجرای شبکه آهنی با بار از پیش محاسبه شده اهمیت بسیار زیادی در زیرسازی روفگاردن دارد. زیرا در زیر این شبکه تاسیسات برقی و مکانیکی اجراء خواهد شد و نیز مسیر خروج آب از زیر این شبکه خواهد بود. شبکه بندی گسترده آهنی با استفاده از قوطی های ۴ * ۴ و در بعضی قسمت ها از قوطی ۸ * ۴ می باشد. قبل از جوشکاری و شروع شبکه بندی حتما از ضد زنگ جهت پوشش قوطی ها استفاده می شود. اجرای شبکه آهن بصورت مربعی و در ابعاد ۳۰ سانت یا ۴۰ سانتی (بسته به نوع طراحی) است. ارتفاع این شبکه از کف بام بین ۱۵ تا ۳۵ سانتی متر می باشد. این ارتفاع از کف به جهت عبور لوله های تاسیساتی برق و آب و گاز و نیز عبور آب باران و … است.

مرحله دوم اجرای تاسیسات روف گاردن:

بعد از اجرای شبکه آهن و ایجاد ارتفاع مورد نظر، نوبت به عبور تاسیسات است. لوله های آب از فلکه اصلی آب که به پشت بام رسیده را مدنظر قرار داده و بسته به نوع طراحی باکس های گل و گیاه در قسمت های مختلف روف، شلنگ های آبیاری را از زیر شبکه آهن عبور می دهیم و به نقاط مورد نظر می رسانیم. چنانچه از سیستم مه پاش در آلاچیق و یا قسمت های مختلف بام نیز بخواهیم استفاده کنیم باید شلنگ های مخصوص مه پاش و اتصال آن ها به سیستم آبیاری را نیز مدنظر قرار دهیم.

سپس لوله های برق و نیز عبور کابل ها را شروع می کنیم و مانند لوله کشی آب، به نقاط مورد نظر نورپردازیکه قبلا در طراحی مشخص شده، لوله های برق را نیز عبور می دهیم. باید مدنظر داشت نورپردازی هم برای دیوارها و هم کف و نیز برای قسمت هایی مانند باربکیو و محل پمپ سیستم آبیاری مورد نیاز است. لوله کشی گاز نیز در صورت نیاز برای گرم کردن محیط آلاچیق (در زمستان) انجام خواهد شد. البته بسته به نوع طراحی ممکن است از هیتر برقی استفاده شود.

مرحله سوم اجرای باکس گل روف گاردن:

در این مرحله طبق طراحی انجام گرفته، محل های موردنظر جهت ساخت باکس گل و گیاه را با قوطی آهنی ۴ * ۴ آهن کشی می کنیم. این آهن کشی به شبکه آهنی زیر اتصال داده می شود. قوطی ها را از قبل ضدزنگ می زنیم. داخل این باکس با ورق گالوانیزه ۳ میلی متر کاملا پوشش داده می شود. خم کاری ورق طبق ابعاد باید از قبل در کارخانه انجام شود و سپس به پای کار ارسال گردد. زیر این باکس حتما چندین سوراخ ایجاد می کنیم تا آب حاصل از آبیاری گل و گیاهان بتواند عبور کند. عمق مناسب برای کاشت گل و درخت و گیاه در این باکس ها نباید از۵۰ سانتی متر کمتر باشد.

داخل این باکس را باید با یک لایه ورق عایق مثل ژئوتکستایل پوشاند. سپس خاک مناسب را داخل باکس ریخته و گل و گیاه یا درخت موردنظر کاشته می شود.

باید در نظر داشت شلنگ مخصوص سیستم آبیاری در محل مورد نظر آماده باشد و به محض کاشت سیستم روشن شود تا روز اول کاشت کاملا گل ها غرق آب شوند. سپس با چوب زیرساز، کار زیر سازی باکس ها را انجام می دهیم تا برای نصب چوب ترمو آماده باشد. نصب چوب ترمو روی چوب زیر ساز انجام می گیرد و به وسیله منگنه برقی و پیچ روی آن محکم می شود.

مرحله چهارم نصب ورق پانچ و ترمووود در اجرای روف گاردن:

در این مرحله روی شبکه آهنی که قبلا اجرا شده است، با ورق پانچ ۳ میلی متر بطور کامل جوشکاری می شود. باید دقت داشت طبق طراحی، قسمت هایی که در کف، چوب ترمو و یا آلاچیق اجرا می شود را نباید با ورق پوشاند. علت استفاده از ورق پانچ، عبور آب باران از روی کار تمام شده به قسمت زیرین شبکه آهنی است. ورق ها نیز باید از قبل ضدزنگ خورده باشند. روی ورق پانچ با چمن مصنوعی پوشانده می شود. قسمت هایی که ورق پانچ ندارد، چوب زیرساز به کار برده می شود و سپس روی آن با چوب ترمو پوشانده می شود.

طبق نقشه های طراحی، آلاچیق، مبلمان و نورپردازی مد نظر جانمایی و اجرا می شود.

اجزاء تشکیل دهنده روف گاردن

لایه ضد آب

مهم‌ترین نکته در اجرای روف گاردن این است که پشت‌بام باید حتماً ضد آب، با دوام و مقاوم در برابر رطوبت باشد. لایه ضد آب باید کل سطح پشت‌بام و به ویژه مکان‌هایی که گیاهان در آنجا کاشته خواهند شد را به خوبی پوشش دهد. این مرحله از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و از آنجایی که بعد از اجرای روف گاردن دسترسی به این لایه زیرین بسیار دشوار خواهد بود پس در قرار دادن آن نهایت دقت را داشته باشید.

لایه عایق

لایه عایق یا لایه حفاظتی در واقع موجب بهبود مقاومت روف ‌گاردن در برابر بخار و نوسانات دمایی می‌شود و از طرفی هم استحکام مکانیکی مناسبی را به آن می‌بخشد. لایه عایق به طور عمده از صفحات پلی استرین یا همان یونولیت یا صفحات پلی یورتان ساخته می‌شود. صفحات پلی یورتان گزینه بسیار مناسبی به عنوان لایه عایق هستند زیرا که دارای ساختار اتصال خاصی هستند که امکان گذر آب از آن و رسیدن به سیستم زهکشی را به آسانی فراهم می‌کند.

لایه زهکش

لایه زهکش در روف گاردن به‌منظور تخلیه سریع آب لایه پوشش گیاهی و هدایت آن به سمت سیستم زهکشی قرار گرفته است. یکی دیگر از وظایف این لایه جمع‌آوری مقدار آب اضافی و وارد کردن آب سیستم زهکشی است. این لایه نقش مهمی در کیفیت و کارایی سیستم روف گاردن شما دارد. همه اتصالات با دقت تمام بررسی شوند. شیب زمین و شیب لایه زهکش دقیق اندازه گیری و به اجرا درآیند.

توجه داشته باشید که همیشه مقداری آب اضافی در این لایه وجود دارد که باید به روش های زیر تخلیه شود :

  • به وسیله خود بام
  • ناودانی های مربوط به شیروانی ها
  • آبراه و کانال آب

انتخاب لایه زهکش مناسب، بر اساس بیشینه جریان آبی که از طریق اطلاعات بارش به دست می‌آید، انجام می‌گیرد و از آنجایی که لایه زهکش، محیط کاشت گیاه را پشتیبانی می‌کند، مقاومت فشاری آن باید مناسب باشد. برخی از سیستم ها به سادگی لایه ای قطور از خاک انبساط یافته را به کار می برند. اما اکثر شرکت های بام سبز از یک حصیر زهکش پلاستیکی موجدار با الگوی سازه ای استفاده می‌کنند. حداقل ضخامت لایه زهکش، مشابه کارتن تخم مرغ یا ۲۰ میلی متر می باشد، اما حصیرهای ضخیم‌تر می‌توانند یک لایه عایق اضافی را تامین کنند. لایه زهکش می‌تواند مجموعه‌ی پیچیده ای از لایه های دیگر به شرح زیر باشد :

·         لایه ژئوتکستایل –لایه صافی

این لایحه که اسامی مختلفی هم دارد و گاهی تحت عنوان لایه فیلتر خوانده می شود به منظور جدا کردن لایه زهکشی و پوشش گیاهی از یکدیگر به کار گرفته می‌شود. به بیانی ساده‌تر این لایه از وارد شدن خاک و ذرات ریز به سیستم زهکشی و کاهش کارایی آن جلوگیری می‌کند.

این لایحه همچنین کاهش سریع آب در لایه پوششی پوشش گیاهی را خنثی می‌کند. این لایه به عنوان محافظ ریشه ها نیز عمل می‌کند.

·         لایه مانع ریشه ها:

این لایه از نفوذ ریشه ها و آسیب زدن آنها به عایق کاری و غشاء سقف جلوگیری می‌کند. این لایه معمولاً از یک پوسته پلی اتیلن تشکیل شده و بیشتر در پروژه های عمومی که ترافیک عبوری و بار سقف زیاد است و جاهایی که گیاهانی با ریشه های عمیق و ریشه های تهاجمی کاشته شده استفاده می‌شود.

لایه محیط کشت

این لایه به محیطی که گیاه در آن شروع به رشد می‌کند و به واسطه ی الزامات سازه ای باید وزن کمی داشته باشد، محیط کشت می‌گویند. این محیط با خاک معمولی متفاوت است و باید تا حد امکان سبک بوده و وزنش حدود ۹۰۰ کیلو در هر متر مکعب در حالت مرطوب باشد.

لایه پوشش گیاهی

لایه آخر در واقع پوشش گیاهی و خاک است که بسته به نوع روف گاردن (متمرکز، گسترده یا ترکیبی) می‌تواند ضخامت متفاوتی داشته باشد. می‌توانید از بوته‌های فشرده و درختچه‌های زیاد و یا صرفاً از یک پوشش چمن ساده استفاده کنید. کل این مرحله به سلیقه شما و طراح بستگی دارد.

برای استفاده از گیاهان در بام سبز اگرچه می‌توان از هر گیاهی استفاده کرد اما باید شرایط خشک و خشن پشت بام را هم در نظر گرفت و گیاهانی را انتخاب کرد که بتوانند در عمق کم و شرایط کم آبی و هوای سرد و گرم مقاوم باشند. در مجموع انتخاب گیاهان مناسب بام به طرح نهایی توسط طراح ، شرایط اقلیمی ، طراحی سازه و… بستگی دارد.

اصول طراحی روف گاردن

اولین قدم برای اجرای یک روف گاردن، اطلاع از این موضوع است که آیا ساختمان شما برای ساخت یک بام باغ مناسب است یا نه؟

وزن روف گاردن

وزن مهم‌ترین چیزی است که در زمان طراحی بام سبز باید به آن دقت کنید. وقتی صحبت از قرار دادن چند گلدان در جایی مانند بالکن باشد، نیازی نیست نگرانی خاصی داشته باشید اما وقتی قرار باشد چند صد کیلو خاک و گیاهان در حال رشد را در یک پشت بام قرار دهید، این جا است که باید دقت و توجه لازم را به خرج دهید. به همین دلیل طراحی و اجرای یک باغ بام باید به دست افراد خبره و مهندسان ساختمان انجام شود؛ کسانی که می‌توانند وضعیت پشت بام ساختمان شما را بررسی کرده و بهترین طرح برای ایجاد یک محیط طبیعی و دلپذیر را در محل کار یا زندگی شما پیشنهاد دهند.

دسترس‌پذیری و ایمنی روف گاردن

برای بردن مصالح و گیاهان به بالای پشت بام شما باید از راه‌پله‌ها، درهای ساختمان، آسانسور و راهروها استفاده کنید. در نتیجه قبل از شروع کار بررسی کنید که آیا می‌توانید مصالح و گیاهان مختلف را به راحتی تا بالای ساختمان ببرید یا نه. اگر امکان بالا بردن وسایل مورد نیاز از داخل ساختمان وجود نداشته باشد، شما باید از طریق جرثقیل و بالابرهای کوچک این کار را انجام دهید. در نظر داشتن ایمنی در طراحی روف گاردن یک اصل غیر قابل چشم‌پوشی است. به هیچ عنوان هیچ چیز را از لبه‌های بیرونی ساختمان آویزان نکنید و گلدان‌ها را روی لبه‌های دیوارها قرار ندهید. آلاچیق‌ها، سرپناه‌ها و سایه‌بان‌ها باید به شکلی ایمن در جایشان محکم شوند. ارتفاع دیوارهای لبه‌های پشت بام نیز باید برای حفظ ایمنی افراد زیادتر شود.

وزش باد در طراحی روف گاردن

وزش باد یکی از معمول‌ترین مشکلات بام باغ ها است؛ در ارتفاع بالاتر از سطح زمین و بدون وجود موانع متعدد، سرعت و قدرت وزش باد بیشتر از سطح خیابان حس می‌شود. بسیاری از گیاهان توانایی تحمل بادهای شدید را دارند با این حال شما باید در طراحی خود، ساخت یک سرپناه را در نظر داشته باشید، اگر دوست دارید در تمام طول سال از فضای پشت بام خود بهره ببرید. ایجاد بادشکن‌های بدون پشتوانه (در نبود ساختمان‌های مجاور) ایده خوبی نیست، چرا که علاوه بر محدود کردن منظره بیرون از ساختمان، این دیواره‌ها بر اثر وزش باد تحت فشار زیادی خواهند بود. به جای آن از شبکه داربست نقوذپذیر، حصارهای یکی در میان به صورت افقی و پارچه‌های ضخیم سوراخ شده استفاده کنید تا از شدت باد کاسته شود.

حفظ سادگی و شکیل بودن محوطه:

یک طراحی با خطوط ساده و مستقیم را انتخاب کرده و از مواد و مصالح مدرن مانند سنگ‌های صیقل خورده، فولاد کورتن، بتن و یا طرح‌های سنتی مانند بافت ساقه‌های درختان و پیاده‌راه‌های خشتی (البته با یک رویکرد و اجرای مدرن) استفاده کنید. مواد و مصالحی را انتخاب کنید که با رنگ‌ها و الگوهای مناظر اطراف یا ساختمان‌های مجاور همخوانی داشته باشند، در نتیجه طراحی شما به خوبی با محیط اطرافش ترکیب شود. هر مسیر را در طراحی روف گاردن خود پیش گرفتید، توجه فراوانی به منظره بیرون از ساختمان بکنید. بخش‌های بدنما را با المان‌های مختلف بپوشانید و اگر یک منظره عالی (برای مثال از دریا یا افق شهر) دارید، در طراحی خود بیشترین بهره را از آن ببرید. نورپردازی می‌تواند تفاوت یک طراحی خوب و بد را مشخص کند. از چراغ‌های دیواری و محکم‌شده استفاده کنید تا در برابر بادهای شدید مقاوم باشند. شما همچنین می‌توانید با یک نورپردازی حساب‌شده، حال و هوایی رویایی و دلچسب را برای شب‌های بام سبز خود ایجاد کنید.

انتخاب نوع کفپوش در طراحی روف گاردن

انتخاب‌تان باید مطابق با اندازه و سبک فضای بام و همچنین سلیقه شخصی‌تان باشد. سنگ و آجرهای خشتی برای فضاهای کوچکتر مناسب هستند، اما برای فضاهای بزرگ باید وزن کلی را در نظر داشت. پیاده‌راه چوبی مرتفع، انتخابی عالی برای یک بام سبز است: گرم‌تر از سطح سنگی و سفالی خواهد بود؛ کار کردن با آن راحت‌تر است و به واسطه وزن سبک، انتقال آن به طبقات بالایی راحت است. در ضمن در بعضی بخش‌ها می‌توان آن را به دیوارهای احاطه‌کننده بام وصل کرد تا وزن، روی دیوارها هم توزیع شده و تماما بر روی سقف نباشد.

انتخاب گیاهان در طراحی روف گاردن:

گیاهان و درخت‌هایی که روی پشت بام کاشته می‌شوند باید بتوانند با شرایط سخت آب و هوایی کنار بیایند. با توجه به وضعیت ساختمان و طراحی بام باغ، این گیاهان باید توان تحمل بادهای شدید، برف و بوران، آفتاب شدید یا سایه‌های طولانی مدت را داشته باشند. درختان همیشه سبز انتخاب‌هایی خوب برای روف گاردن هستند؛ آنها برگ‌های درخشان و ضخیم دارند که از آنها در برابر شرایط ناخوشایند آب و هوایی محافظت می‌کند. درخت‌ها و گیاهانی از سرده برگ‌پهن‌ها، ابریشم‌آویزها، اسکولانیا، گوشوارک‌ها و فاتسیا انتخاب‌هایی عالی هستند؛ این گیاهان همچنین می‌توانند یک پناه عالی برای گل‌های رنگارنگ کوچکتر در زیرشان باشند.

نکاتی در مورد طراحی روف گاردن

  • گرفتن اجازه‌ها: شاید نیاز داشته باشید اجازه‌های مختلفی را برای ساخت روف گاردن خود تهیه کنید. وجود مسائلی در زمینه‌ دسترس‌پذیری، محدودیت‌ ارتفاع ساختمان و آیین‌نامه‌ ایمنی می‌توانند مانع ایجاد هر نوع تغییراتی در سقف شوند.
  • بررسی کیفیت سازه: مطمئن شوید که ساختمان تحمل این وزن اضافه را دارد. خاک و گلدان‌ها سنگین هستند؛ این مجموعه سنگین‌تر هم می‌شود وقتی گیاهان شروع به رشد می‌کنند.
  • روش‌های دسترسی: چگونه می‌خواهید مواد و مصالح مورد نیاز را به داخل و بیرون از ساختمان برده و به سقف برسانید؟ باید مطمئن شوید که آیا امکان استفاده از آسانسور مجموعه را دارید یا نه.
  • تامین آب: آیا قادر خواهید بود گیاهان روی سقف را با شلنگ آب آبیاری کنید؟ محفظه‌ها و تانکرهای آب مقدار زیادی آب می‌خواهند و سنگین هستند، در نتیجه بهتر است از همان ابتدا به فکر ایجاد یک شبکه آبیاری قطره‌ای باشید.
  • میزان تابش آفتاب: آیا ساختمان‌های اطرافتان تماما بر روی پشت بام سایه انداخته‌اند؟ یا در یک سناریوی مخالف، آیا در گرمای تابستان گیاهان می‌توانند آفتاب بی‌واسطه و داغ را برای ساعت‌های طولانی تحمل کنند؟
  • میزان گرما: غیر از خورشید که در بخش زیادی از روز بر سقف ساختمان می‌تابد، باید گرمای محیطی را هم در طراحی روف گاردن خود در نظر بگیرید؛ گرمایی که از طبقات پایینی، ساختمان‌های مجاور، ماشین‌های داخل خیابان و سازه‌های فولادی اطراف به بام باغ شما می‌رسد. بهتر است به فکر ایجاد سایه در بام سبز خود باشید؛ حتی اگر برای گیاهان نباشد، برای خودتان چرا.
  • حریم خصوصی: بسیاری از سقف‌های ساختمان‌ها با ساختمان‌های همسایه احاطه شده‌اند. اگر سقف ساختمان شما در دید کامل قرار دارد، شاید بهتر باشد به فکر ایجاد مانعی برای دید باشید. می‌توانید یک حصار گیاهی درست کنید یا در طراحی خود جایی برای یک آلاچیق هم در نظر بگیرید.
  • امکان برق‌رسانی: وجود برق در یک بام سبز واجب نیست، اما دسترسی راحت به آن، کارها را آسان‌تر می‌کند. اگر برنامه دارید شب‌ها هم از روف گاردن خود لذت ببرید، در دست گرفتن شمع گزینه‌ی مناسبی نخواهد بود.
  • وجود انبار: خرده‌ریزها و وسایل زیادی وجود دارند که برای باغبانی نیاز خواهید داشت. فضا در پشت‌بام‌تان محدود است؛ برای نگهداری از وسایل می‌توانید از قفسه‌ها یا نیمکت‌هایی با محفظه تعبیه‌شده در آنها استفاده کنید.
  • هزینه اجرای روف گاردن: و مهم‌ترین سوال؛ چه قدر تمایل دارید برای ساخت بام سبز خود هزینه کنید؟

عوامل موثر بر هزینه روف گاردن :

هزینه اجرای روف گاردن از مهم ترین عواملی است که باعث تصمیم گیری در این رابطه می شود. در اینجا به توضیح برخی از عواملی که در هزینه اجرای بام سبز تاثیر می گذارد می پردازیم :

جنس و برند محصولات

فضای سبز روف گاردن :

فضای سبز روی بام می تواند با توجه به سلیقه و شرایط آب و هوایی منطقه انواع مختلفی داشته باشد. این فضای سبز شامل گیاهان پوششی و یا مجموعه ای از درختان و درختچه هاست. با توجه به نوع گیاهان و تراکم فضای سبز هزینه اجرای روف گاردن متفاوت خواهد بود.

آبیاری اتوماتیک روف گاردن :

یکی از عوامل مهم نگهداری از گیاهان بام سبز آبیاری آن است. به طور معمول به دلیل محدودیت هایی که در زمینه بهره گیری از نیروی انسانی در جهت آبیاری و باغبانی وجود دارد به طور معمول از آبیاری اتوماتیک و قطره ای استفاده می شود. اگر چه ممکن است در نگاه اول آبیاری اتوماتیک هزینه بیشتری داشته باشد اما در مدت زمان طولانی صرفه اقتصادی بسیار بالایی به نسبت قیمت و کارکرد خود دارد.

نورپردازی روف گاردن :

نورپردازی روف گاردن یکی از ویژگی هایی است که برای زیباتر نشان دادن فضای سبز موجود استفاده می شود. نورپردازی در هزینه اجرای روف گاردن قیمت نسبتاً بالایی دارد اما می توان اطمینان داشت که جلوه و زیبایی آن را دو چندان خواهد کرد.

زیرسازی روف گاردن:

از آنجایی که روف گاردن رطوبت را به دنبال دارد و ممکن است در اثر زیر سازی نا مناسب موجب آسیب رسانی به ساختمان شود. از این رو این بخش نیز، تا حدی قسمتی از هزینه اجرای روف گاردن را در بر می گیرد.

از این رو به روش پرتابل-مدولار زیر سازی شامل ایزوگام، یک لایه ملات ماسه و سیمان و یا موزائیک است. در همین مدت نیز تا دو روز می بایست تست آب انجام گیرد.

کفسازی روف گاردن :

مرحله بعدی اجرای بام سبز کف سازی است که به دو صورت چوبی و یا شن و قلوه سنگ تزئینی انجام می شود. هزینه اجرای روف گاردن بسته به کف سازی متفاوت خواهد بود. در صورتی که کف چوبی باشد هزینه بیشتری را در بر خواهد گرفت.

این افزایش هزینه ها از آن جهت است که در کف سازی چوب هزینه مواد اولیه و زیر سازی بالاست اما در روش شن و ماسه یا قلوه سنگ به دلیل آنکه نیازی به زیر سازی وجود ندارد هزینه ها کاهش می یابد.

تجهیزات جانبی بام سبز :

بسیاری از افرادی که اقدام به ساخت و اجرای بام سبز می کنند به دنبال ایجاد فضایی برای گذران روز هستند تا روحیه خود را تغییر دهند. در این بین افزودن برخی از تجهیزات و امکانات مناسب می تواند در رسیدن به این هدف بیش از همیشه شما را یاری کند.

این موارد شامل آلاچیق، آبنما، میز و صندلی های مناسب و … می باشد که با توجه به متراژ، متریال و طرح های مختلف در هزینه اجرای روف گاردن تاثیر می گذارد.

نکاتی در مورد هزینه روف گاردن:

  • قیمت اجرای روف گاردن (بام سبز) بسته به نوع پروژه، طبقه پروژه، محل پروژه و همچنین نوع گیاهان مورد استفاده، تعداد گلدان ها و فلاورباکس ها، تجهیزات و نوع کف و … متغیر است
  • شرکت دیوارسبز این گونه پروژه ها را از متر مربعی ۱۰۰ هزار تومان تا متر مربعی ۸۰۰ هزار تومان اجرا می کند.
  • در هنگام سفارش، با اعلام محل اجرای روف گاردن و مساحت تقریبی کف ، اگر روف گاردن ساده و یا روف گاردن ارزان می‌خواهید حتما بیان کنید تا مطابق با خواسته شما قیمت گذاری شود.
  • توجه داشته باشید هر چه میزان پوشش گیاهی و تعداد درختچه های روی بام بیشتر باشد، هزینه نهایی بیشتر می شود.
  • بهتر است برای آبیاری گیاهان در بام از آبیاری قطره ای استفاده کنید. سیستم هوشمند آبیاری سبب می شود آب مورد نیاز برای رشد گیاهان به اندازه دقیق و در زمان مناسب تامین شود.
  • برای جلوه گری بیشتر روف گاردن، باید از نورپردازی ویژه استفاده کرد. سعی کنید علاوه بر تامین نور کلی، از نورپردازی های متمرکز بر روی هر یک از عناصر مانند آبنما، استفاده کنید.
  • توجه داشته باشید استفاده از متریال چوب به عنوان کف پوش در روف گاردن به دلیل زیرسازی و اجرت نصب بالا، می تواند تاثیر زیادی بر هزینه ها بگذارد. در صورتی که محدودیت بودجه دارید می توانید از شن های تزئینی استفاده کنید.
  • برای جلوگیری از گندیدگی آب فلاور باکس ها و چمن در سطح پشت بام، حتما باید از زهکش و فیلتر مخصوص استفاده شود تا آب اضافی به خارج هدایت شود.
  • در صورتی که تمایل دارید تجهیزاتی مانند نیمکت یا فلاورباکس را در هر زمان جابه جا کنید و به محل دیگر ببرید، باید نمونه های پرتابل یا همان قابل حمل را انتخاب کنید.

تعمیر و نگهداری روف گاردن:

نگهداری روف گاردن یکی از مهمترین موانع نصب آنها تلقی می شود.  با این حال ، در نظر گرفتن برنامه نگهداری در طول فرآیند طراحی بسیار ضروری است زیرا همه باغ های پشت بام نیاز به نگهداری دارند.  کلیه ساختمانهای تجاری با باغ بام ملزم به بررسی دوبار در سال  هستند.  تعمیر و نگهداری بیشتر به نتیجه دلخواه مشتری بستگی دارد ، که در صورت وجود باغ بام فشرده تا چک های سه ماهه یا حتی دو بار در سال در صورت وجود گسترده ترین باغ بام ، ممکن است بسته به نتیجه مطلوب مشتری باشد.

نکاتی در مورد نگهداری روف گاردن

  • برای جلوگیری از انسداد زهکشی و رشد گیاهان نامطلوب باید تلاش کرد.
  • استفاده از کود باید به حداقل برسد زیرا سطح بالای استفاده ممکن است منجر به افزایش سطح مواد مغذی شود. که ممکن است بر کیفیت آب تاثیر منفی بگذارد.
  • موانع پوشش گیاهی بسیار مهم هستند زیرا از گسترش آتش جلوگیری می کنند.
  • داشتن سیستم های محافظت در برابر سقوط ضروری است زیرا تعمیر و نگهداری در لبه ۲ متر پشت بام انجام خواهد شد. این سیستم ها لازم است سالی یک بار نگهداری شوند.

سوالات متداول

قبل از هر اقدامی باید سطح بام، کاملا عایق سازی و آماده شود. به این منظور از ایزوگام و یا قیر گونی استفاده می شود. سپس سطح را با یک لایه ملات ماسه و سیمان یا موزاییک پوشش می دهند. در نهایت تست آب انجام می شود و اگر مشکلی نباشد ادامه کار انجام می شود.

  • از چه متریال هایی می شود بر روی کف نهایی استفاده کرد؟

معمولا از کف پوش چوبی با خاصیت ضد آبی و یا شن و قلوه سنگ های تزئینی برای کف سازی استفاده می شود.

آلاچیق، پرگولا، مبلمان، آتریوم، میز، تخت، آبنما، نیمکت، انواع درختچه و گلدان ها از تجهیزات مهم و پر کاربرد در روف گاردن به شمار می روند.

  • هزینه بازدید و طراحی به چه صورت است؟

هزینه بازدید از پروژه معمولا رایگان است ولی هزینه طراحی نسبت به موقعیت و متراژ پروژه برآورد می شود که در بیشتر موارد بعد از واگذاری کار به شرکت طراح هزینه طراحی گرفته نمی شود.

مدت زمان اجرای پروژه نسبت به نوع طراحی و میزان تجهیزات متفاوت است. معمولا ۱۵ تا ۲۵ روز کاری برای اجرای پروژه زمان لازم است.

طراحی روف گاردن به صورت شخصی با کمترین هزینه

الزامی ندارد برای طراحی و اجرا روف گاردن هزینه های زیادی متقبل شوید. در ساده ترین برخورد می توانید با چیدمان فلاور باکس و گلدان های مناسب و همچنین نشمین های زیبا و ساده فضایی ساده و دلنشین برای بام خانه خود دیزاین نمایید و از بودن در این فضا که طبق سلیقه خودتان طراحی و اجرا کرده اید نهایت لذت را ببرید در این روش با نورپردازی ساده و کم هزینه می توانید نیاز به روشنایی در این فضا را مرتفع نمایید. البته این نکته فراموش نشود که شما به هر حال و با توجه به هر میزانی از بودجه نیاز به افراد متخصص و پیمانکاران پیدا میکنید چرا که تحمل وزن ساختمان است که مشخص می کند شما تا چه اندازه می توانید روی پشت بام خود تغیررات ایجاد کنید.

اگر یک پشت بام بزرگ دارید شما می توانید با استفاده از پوشش های گیاهی محیط بام خود را دیزاین کرده و از دید همسایگان محصور کنید. برای این کار بامبو و علفزار ترکیب مناسبی است. استفاده از تخت های بلند در مجاورت این دیواره ها می تواند فضای دلنشینی را برای شما ایجاد کند.

در خرید و چیدمان مبلمان ابتدا نیازسنجی کنید، آیا می خواهید در این مکان به استراحت بپردازید و یا می خواهید شام بخورید؟ با توجه به نیاز خود برای خرید مبلمان اقدام کنید.

همیشه یک رنگ را به عنوان رنگ اصلی در نظر بگیرید و دو رنگ هم تناژ با رنگ اصلی را در ترکیب رنگی خود قرار دهید. استفاده از چندین رنگ مختلف باعث می شود سقف شما شلوغ به نظر برسد.

فواید روف گاردن چیست؟

تصفیه آلودگی هوا و روف گاردن :

روف گاردن ها اگر در سرتاسر یک شهر وجود داشته باشند، می‌توانند کمک بزرگی باشند برای تصفیه آلودگی‌ها و کاهش ذرات معلق در هوا. بام باغ ها همچنین می‌توانند روند گسترش و پخش شدن غبار در هوا را کاهش داده و در نهایت تولید گازهای گلخانه‌ای در مناطق شهری را کاهش دهند. مهم است که به یاد داشته باشید تنها یک بام سبز در یک شهر نمی‌تواند تاثیری بسیار بزرگ بر پاکیزگی آن داشته باشد، بلکه اگر تعداد این بام باغ ها زیاد شود آن وقت است که یک اثر مثبت و قابل توجه به وجود خواهد آمد.

صرفه جویی در انرژی و روف گاردن:

جزیره گرمایی شهری – نوعی از افزایش حرارت محیط که عملا در تمام مناطق شهری وجود دارد. تشعشع نور خورشید بتن، آسفالت و دیگر مواد ساخته دست بشر را سریع‌تر و با درجه بیشتری نسبت به درختان، گیاهان و فضاهای سرسبز طبیعی گرم می‌کند.

روف گاردن یا بام سبز می‌تواند بخشی از این بار جذب گرما را در ساختمان‌های مسکونی و تجاری به دوش بکشد. تحقیقات نشان می‌دهند یک سقف معمولی و بدون پوشش در یک روز گرم و آفتابی می‌تواند تا ۷۰ درجه سلسیوس هم گرم شود، در حالی که همان سقف اگر با یک باغ بام سرسبز و پر از سایه پوشیده شده باشد، دمای خنک‌تری در حدود ۲۵ درجه خواهد داشت. در نهایت به صرفه‌جویی قابل توجه در هزینه‌های انرژی منجر می‌شود. خنک بودن ساختمان به علاوه جریان گرمایی کاهش یافته می‌تواند تا ۷۵ درصد از مصرف انرژی لازم برای کار سیستم‌های خنک‌کننده و تهویه مطبوع را کاهش دهد.

تاثیر مثبت روف گاردن بر سقف:

سقف‌های ساختمان‌ها در معرض نور خورشید، باد، برف و باران هستند و بازه گسترده‌ای از دماهای شدید را تجربه می‌کنند. این دماهای خیلی گرم و خیلی سرد باعث انقباض و انبساط مداوم سقف در ماه‌های مختلف می‌شوند. در نهایت تاثیر بد خودشان را بر سقف گذاشته و عمر ساختمان را کوتاه‌تر می‌کنند.

ایجاد یک بام سبز می‌تواند کمک بزرگی باشد. یک سقف خالی به طور متوسط در طول روز دمای حدودا ۳۰ درجه را تجربه می‌کند اما با وجود یک بام باغ این عدد به حدود ۰ درجه کاهش می‌یابد.

مدیریت بارش‌ها و کمک به شبکه فاضلاب شهری  در روف گاردن:

یک بام سبز علاوه بر کاهش مقدار آبی که به شبکه فاضلاب شهری منتقل می‌شود، در تمیز کردن آن هم نقشی مهم دارد. یک باغ بام مقدار آب ورودی به شبکه فاضلاب را تا ۷۵ درصد کاهش داده و یک تاخیر حدودا ۴۵ دقیقه‌ای ایجاد می‌کند. برای شبکه‌های فاضلاب در شهرهای بزرگ که بعد از طوفان‌ها و رگبارها به سرعت و به راحتی پر شده و مشکلات متعدد بعدی را به وجود می‌آورند، این یک خبر عالی و جذاب است. وقتی باران از طریق درختان و گیاهان دریافت شده و پس از آن از فیلتر خاک عبور می‌کند، حاوی آلودگی‌های زیان‌آور کمتری است.

عایق صوتی روف گاردن / عایق حرارتی روف گاردن

عایق‌بندی روف گاردن تنها متوجه دما نیست، بلکه می‌تواند عایقی برای سر و صدا هم باشد. ترکیب خاک و گیاهان در یک بام سبز می‌تواند به  کاستن صداهای مزاحم شهری کمک کرده و یک ساختمان با عایق صوتی (به خصوص برای فرکانس‌های پایین) را به وجود آورد. تاثیر بام باغ بر کاهش آلودگی صوتی، در مناطق بسیار شلوغ شهری یا مناطقی که نزدیک به فرودگاه‌ها قابل توجه می باشد.

معایب روف گاردن

  1. باید تصور وزن متحمل شدۀ پشت بام خود را داشته باشید. در صورتی که پشت بام شما نتواند وزن روف گاردن را متحمل شود، امکان نشست سقف وجود دارد. در این صورت باید به فکر تغییر ساختاری بام خانه تان باشید.
  2. کاشت تمام پوشش های گیاهی بر روی روف گاردن ممکن نیست. شما باید متناسب با شرایط آب و هوایی شهر موردنظرتان به کاشت پوشش های گیاهی اقدام نمایید.
  3. نفوذ ریشه گیاهان در سقف به خودی خود باعث ته نشین شدن ذرات خاک و نشست سقف می گردد.

نکته: پیاده نمودن روف گاردن نیاز به مشورت تخصصی دارد و پیش از هرگونه تصمیم گیری باید با مشاوران مربوطه آن مشورت نمود.